Giydirme cephede hava, su ve rüzgâr testleri nasıl yapılır, sınıflar ne anlama gelir ve mock-up neden önemlidir?
Bir giydirme cephenin yıllarca su almadan, ıslık çalmadan ve fırtınada hasar görmeden çalışması, tasarım aşamasında belirlenen performans sınıflarına ve bunların testle doğrulanmasına bağlıdır. Türkiye'de giydirme cepheler TS EN 13830 ürün standardı kapsamında CE işaretiyle piyasaya arz edilir ve bu standart, temel performansların hangi test yöntemleriyle belirleneceğini tanımlar.
Hava geçirgenliği (EN 12153 / EN 12152)
Test numunesine kademeli olarak pozitif ve negatif basınç uygulanır ve cepheden geçen hava miktarı ölçülür. Sonuç A1'den A4'e kadar sınıflarla ya da 600 Pa üzerindeki basınçlar için AE (exceeding) olarak ifade edilir. Yüksek binalarda AE sınıfı hedeflenir.
Su sızdırmazlığı (EN 12155 / EN 12154)
Cepheye sabit debide su püskürtülürken basınç kademeli artırılır; ilk su sızıntısının görüldüğü basınç sınıfı belirler. R4 ile R7 arası sınıflar ve 600 Pa üzerinde RE (ör. RE1200) ifadesi kullanılır. Kıyı ve yüksek bina projelerinde RE1200 ve üzeri önerilir.
Rüzgâr yükü dayanımı (EN 12179 / EN 13116)
Numune, tasarım rüzgâr basıncına kadar yüklenir; dikme ve kayıtların sehimi ölçülür ve ardından 1,5 katı güvenlik yüküyle kalıcı hasar olup olmadığı kontrol edilir. Tasarım rüzgâr basıncı, binanın konumu ve yüksekliğine göre TS EN 1991-1-4 ile hesaplanır.
Mock-up testi
Laboratuvar raporu, standart bir sistemin belirli ölçülerdeki numunesine aittir. Projeye özel detaylar, farklı cam ölçüleri, köşe birleşimleri ve döşeme önü detayları ise ancak gerçek ölçekli bir mock-up ile doğrulanabilir. Mock-up genellikle iki kat yüksekliğinde ve en az iki-üç panel genişliğinde üretilir ve sırasıyla hava, statik su, dinamik su (uçak motoru ile rüzgârlı yağmur simülasyonu), rüzgâr ve tekrar su testlerinden geçer.
Sahada su testi
Laboratuvar testleri tasarımı doğrular; montaj kalitesini doğrulamak içinse sahada su testi yapılır. Belirli derzlere kalibre edilmiş nozulla su püskürtülür ve iç taraftan kontrol edilir. Projelerimizde her 1.000 m² cephede en az bir saha su testi yapıyor ve sonuçları as-built dosyasına ekliyoruz.
İşverene öneri
Şartnamede performans sınıflarını açıkça yazmak, farklı yüklenicilerin tekliflerini karşılaştırmayı kolaylaştırır. Yüksek binalarda ve kıyı projelerinde mock-up testini şartnameye eklemek, toplam bütçenin küçük bir yüzdesiyle büyük riskleri ortadan kaldırır.
Testler takvimde nereye yerleşir?
Mock-up üretimi ve laboratuvar randevusu genellikle 8–10 hafta sürer; test sonucuna göre yapılacak detay revizyonları da hesaba katılmalıdır. Bu nedenle mock-up, shop drawing onayıyla eş zamanlı planlanmalı ve seri üretim, test başarıyla tamamlanmadan başlatılmamalıdır.